- धुर् _dhur
- धुर् f. (Nom. sing. धूः)1 A yoke (lit.); न गर्दभा वाजिधुरं वहन्ति Mk.4.17; अत्रस्नुभिर्युक्तधुरं तुरङ्गैः R.14.47.-2 (a) That part of a yoke which rests on the shoulder. (b) The foremost part of the pole where the yoke is fixed.-3 The pin at both ends of an axle for fastening the nave of the wheel.-4 The shaft or pole of a carriage.-5 A load, burden (fig. also); responsi- bility, duty, task; तेन धूर्जगतो गुर्वी सचिवेषु निचिक्षिते R.1.34;2.74;3.35;5.66; Ku.6.3; कार्यधुरं वहन्ति Mu.1.14; आप्तैरप्यनवाप्तपौरुषफलैः कार्यस्य धूरुज्झिता Mu.6.5; 4.6; Ki.3.5;14.6.-6 The foremost or highest place, van, front, top, head; अपांसुलानां धुरि कीर्तनीया R.2.2; धुरि स्थिता त्वं पतिदेवतानाम् 14.74; अविघ्नमस्तु ते स्थेयाः पितेव धुरि पुत्रिणाम् 1.91; धुरि प्रतिष्ठापयितव्य एव M.1.16; 5.16.-7 A finger.-8 Agitation, trembling.-9 Re- flection.-1 A spark of fire.-11 Distress, affliction.-12 A part, portion, share.-13 Wealth.-14 N. of the Ganges. (धुरि कृ 'to place at the head or in front of'; किंवाभविष्यदरुणस्तमसां विभेत्तां तं चेत्सहस्रकिरणो धुरि नाकरि- ष्यत् Ś.7.4)-Comp. -गत (धूर्गत) a.1 standing on the pole of a chariot.-2 standing at the head, chief, head, foremost.-जटिः (धूर्जटिः) an epithet of Śiva; धूर्जटिः पातु युष्मान् Ve.1.3.-धर (धूर्धर also धुरंधर) a.1 bearing the yoke.-2 fit to be harnessed.-3 laden with good qualities or important duties.-4 chief, head, foremost, pre-eminent; कुलधुरंधरो भव V.5; गजानां पङ्कमग्नानां गजा एव धुरंधराः H.(-रः) 1 a beast of burden.-2 a man of business.-3 a chief, head, leader.-4 an epi- thet of Śiva.-वह (धूर्वह) a1 carrying or bearing a burden.-2 managing affairs. (-हः) a beast of bur- den; so धूर्वोढृ.
Sanskrit-English dictionary. 2013.